‘‘પપ્પા, આ એલસીએમ સમજાવોને...’’ એક મિત્રના ચોથા ધોરણમાં ભણતા દીકરાએ સવાલ કર્યો. મોટા ભાગે આ સવાલનો જવાબ ‘‘મમ્મીને પૂછ’’ એવો આવે અને મમ્મી આવડે એવો પ્રયત્ન કરીને ટીચરને ખો આપે. બાળક ટીચરને પૂછતાં અચકાય અને પછી, બીજાં અનેક ભારણની જેમ લીસ્ટ કોમન મલ્ટીપલ કે લઘુત્તમ સાધારણ અવયવનો મુદ્દો કાયમ માટે બાળકના મગજમાં ગૂંચવાયેલો રહી જાય.
જે વખત જતાં બીજી અનેક વાતો સમજવામાં નડે.
પણ જેમને આ સવાલ પૂછાયો એ પપ્પા જુદા નીકળ્યા. એમણે પહેલાં પોતે એલસીએમ સમજવા માટે ઇન્ટરનેટ ફંફોસી જોયું. કોઈ સરસ વિડિયો મળી જાય એવી આશાએ યુટ્યૂબ પર ખાંખાંખોળાં કર્યાં અને એમને સલમાન ખાનની
એકેડેમીનો ૭૦૦થી વધુ વિડિયોઝનો આખો ખજાનો મળી આવ્યો.
આ સલમાન ખાન પણ આપણી ધારણા કરતાં જુદા છે. હાર્વર્ડ બિઝનેસ સ્કૂલમાંથી એમબીએ થયેલા સલમાન ખાન જગવિખ્યાત મેસેચ્યુસેટ્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેક્નોલોજી (એમઆઇટી)માં મેથ્સ ભણ્યા છે. ઇલેક્ટ્રિકલ એન્જિનીયરિંગ અને કમ્પ્યૂટર સાયન્સમાં માસ્ટર્સ કરેલું છે. અત્યારે યુએસએમાં ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્રોફેશનલ તરીકે કાર્યરત છે. આમ પ્રોફેશનલી વેરી વેલ સેટલ્ડ સલમાન ખાન ‘સાઇડમાં ટ્યુશન’ કરે છે, પણ ‘સાઇડ ઇન્કમ’ના ધ્યેયથી નહીં. એમનું ધ્યેય સાદું પણ સ્પષ્ટ છે - ગણિત-વિજ્ઞાનના પાયાના સિદ્ધાંતો બને એટલી સરળ રીતે સમજાવવા અને એ માટે નવી ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવો.
એ જ હેતુથી તેમણે ખાનએકેડમીની સ્થાપી વિડિયો બનાવવાનું ચાલુ કર્યું. એમના વિડિયોમાં સ્કૂલમાં હોય તેવા જ, પણ ઇલેક્ટ્રોનિક બોર્ડ પર જુદી જુદી ફોર્મ્યુલા, આંકડા વગેરે લખાતાં જાય અને બેકગ્રાઉન્ડમાં સલમાન ખાન પોતે જે તે વિષય સમજાવતા જાય. સાઇટ પર બેન્કિંગ એન્ડ મની, ક્રેડિટ ક્રાઇસિસ, ફાઇનાન્સ વગેરેને લગતા વિડિયો પણ છે અને સેટ કે જીમેટ જેવી એક્ઝામ્સની તૈયારી માટેના વિડિયો પણ છે.
અલબત્ત, અંગ્રેજી અમેરિકન એક્સેન્ટવાળું છે, પણ સ્કૂલમાં એલજીબ્રાનાં ફંક્શન્સ, જ્યોમેટ્રીની પાયથાગોરસની થિયરી, બેઝિક ટ્રિગોનોમેટ્રી કે ફિઝિક્સમાં મોશન થિયરી, ન્યૂટન્સ લૉ, ફ્રિક્શન વગેરે શીખતા સ્ટુડન્ટ્સને આ બધા વિડિયો સહેલાઈથી મગજમાં ઉતરી જાય તેવા છે. એટલે તો એક વિદ્યાર્થીએ સાઇટ પર અભિપ્રાય આપતાં લખ્યું છે કે ‘‘પહેલી વાર મને ગડ બેસે એવી રીતે કોઈ ટીચરે મેથ્સ શીખવ્યું છે.’’
જેમ કે, ગણિતના કોઈ સમીકરણમાં સરવાળો, બાદબાકી, ગુણાકાર અને ભાગાકાર એમ બધી સાઇન આવતી હોય તો સ્ટેપ બાય સ્ટેપ કઈ રીતે ગણતરી કરવી જોઈએ તે ‘ઓર્ડર ઓફ ઓપરેશન્સ’ના વિડિયોમાં સરસ રીતે સમજાવવામાં આવ્યું છે.
હકીકતમાં આ સાઇટ પરના વિડિયો ટીચર્સ અને પેરેન્ટ્સને બહુ ઉપયોગી થાય તેમ છે. બાળકને અઘરા લાગતા વિષયો કે મુદ્દા આ રીતે પાયાની બાબતોની ચોખવટ સાથે સમજાવી શકાય એ મોટેરાંએ તો ખાસ શીખવા જેવું છે. આપણને ખાનએકેડમી તરફ આંગળી ચિંધીને પુણ્ય કમાનારા પેલા પપ્પાએ પછી તો કેટલાક વિડિયોની વીસીડી બનાવીને દીકરાના ક્લાસમેટ્સને પણ ભેટ આપી.
આપણે આ સલમાન ખાનને પણ ‘હીરો’ ગણતા થઈશું?
